Turqia, furnizuesi i tretë më i madh i veshjeve në Evropë, përballet me kosto më të larta prodhimi dhe rrezikon të mbetet edhe më prapa rivalëve aziatikë, pasi qeveria rriti taksat mbi importet e tekstileve, përfshirë lëndët e para.

Palët e interesuara në industrinë e veshjeve thonë se taksat e reja po e shtrëngojnë industrinë, e cila është një nga punëdhënësit më të mëdhenj të Turqisë dhe furnizon marka të rëndësishme evropiane si H&M, Mango, Adidas, Puma dhe Inditex. Ata paralajmëruan për shkurtime nga puna në Turqi, ndërsa kostot e importit rriten dhe prodhuesit turq humbasin pjesë të tregut ndaj rivalëve si Bangladeshi dhe Vietnami.

Teknikisht, eksportuesit mund të aplikojnë për përjashtime nga taksat, por ekspertë të industrisë thonë se sistemi është i kushtueshëm dhe kërkon shumë kohë, si dhe nuk funksionon në praktikë për shumë kompani. Edhe para se të vendoseshin taksat e reja, industria po përballej tashmë me inflacionin në rritje, dobësimin e kërkesës dhe rënien e marzheve të fitimit, pasi eksportuesit e shihnin lirën si të mbivlerësuar, si dhe me pasojat e eksperimentit disavjeçar të Turqisë në uljen e normave të interesit për shkak të inflacionit.

Eksportuesit turq thonë se markat e modës mund t’i përballojnë rritjet e çmimeve deri në 20 përqind, por çdo çmim më i lartë do të rezultojë në humbje të tregut.

Një prodhues veshjesh për gra për tregjet evropiane dhe amerikane tha se tarifat e reja do ta rrisnin koston e një bluze 10 dollarëshe me jo më shumë se 50 centë. Ai nuk pret të humbasë klientë, por tha se ndryshimet përforcojnë nevojën që industria turke e veshjeve të kalojë nga prodhimi masiv në shtimin e vlerës. Por nëse furnizuesit turq këmbëngulin të konkurrojnë me Bangladeshin ose Vietnamin për bluza 3 dollarëshe, ata do të humbasin.

Turqia eksportoi 10.4 miliardë dollarë tekstile dhe 21.2 miliardë dollarë veshje vitin e kaluar, duke e bërë atë përkatësisht eksportuesin e pestë dhe të gjashtë më të madh në botë. Sipas Federatës Evropiane të Veshjeve dhe Tekstilit (Euratex), ajo është eksportuesja e dytë më e madhe e tekstileve dhe furnizuesja e tretë më e madhe e veshjeve në BE-në fqinje.

Pjesa e saj në tregun evropian ra në 12.7% vitin e kaluar nga 13.8% në vitin 2021. Eksportet e tekstileve dhe veshjeve ranë me më shumë se 8% deri në tetor të këtij viti, ndërsa eksportet e përgjithshme mbetën të pandryshuara, treguan të dhënat e industrisë.

Numri i punonjësve të regjistruar në industrinë tekstile ra me 15% që nga gushti. Shfrytëzimi i kapacitetit të saj ishte 71% muajin e kaluar, krahasuar me 77% për sektorin e përgjithshëm të prodhimit, dhe zyrtarët e industrisë thanë se shumë prodhues të fijeve po operonin me gati 50% të kapacitetit.

Lira ka humbur 35% të vlerës së saj këtë vit dhe 80% në pesë vjet. Por eksportuesit thonë se lira duhet të zhvlerësohet më tej për të reflektuar më mirë inflacionin, i cili aktualisht është në më shumë se 61% dhe arriti në 85% vitin e kaluar.

Zyrtarët e industrisë thonë se deri më tani këtë vit janë shkurtuar 170,000 vende pune në industrinë e tekstilit dhe veshjeve. Pritet që ky numër të arrijë në 200,000 deri në fund të vitit, ndërsa shtrëngimi monetar po qetëson një ekonomi të mbinxehur.